Wat is Vendor Lock-in?

IT-begrippen kort en helder uitgelegd. Wat is Vendor Lock-in?

Vendor lock-in is het verschijnsel dat een klant zo zeer afhankelijk raakt van een leverancier dat afscheid nemen of overstappen niet langer mogelijk is zonder grote (financiële) gevolgen.

Wat is Vendor Lock-in?

IT-begrippen kort en helder uitgelegd. Wat is Vendor Lock-in?

Door bijvoorbeeld gebruik te maken van software waar alleen de specifieke leverancier de rechten op heeft (proprietary software), verbinden klanten zich aan de betreffende leverancier, waarvan ze vervolgens afhankelijk worden voor toekomstige versies en updates van het systeem. Als de fabrikant besluit de software uit de handel te nemen, de ondersteuning stopzet of zelfs failliet gaat, dan hebben de afnemers een probleem, omdat ze nergens anders terecht kunnen. Bovendien kan een fabrikant van proprietary software zijn afnemers min of meer dwingen over te stappen naar een nieuwere versie, simpelweg door de oudere versie niet langer te ondersteunen.

Misbruik

Vendor lock-in is ook een beruchte tactiek waar veel leveranciers bewust gebruik van maken om klanten aan zich te binden. Een regelmatig terugkerend verschijnsel in de IT is bijvoorbeeld dat de sales-teams van een leverancier hun potentiële klanten gouden bergen beloven, in het volle bewustzijn dat hun ontwikkelingsteams die beloften niet tot nauwelijks waar kunnen maken, maar in de wetenschap dat tegen de tijd dat de klant dat door heeft, het hele bedrijf reeds met handen en voeten, politiek en financieel, aan de leverancier is gebonden. Wie een contract afsluit voor enkele miljoenen, en er pas na maanden achter komt dat de leverancier zijn beloften niet kan waarmaken, heeft vaak nauwelijks nog de mogelijkheid zijn verlies te nemen en helemaal opnieuw te beginnen met een volgende leverancier.

Niet voor niets wordt door onafhankelijke consultants het belang van goede SLA’s keer op keer benadrukt. Helaas zijn leveranciers er meesters in de overeenkomsten zo op te stellen dat het falen van projecten geheel of grotendeels op het conto van de klant geschreven kan worden, die immers zijn wensen niet volledig helder zou hebben gemaakt (‘u wilde een auto die stuurt, maar nergens staat dat hij ook naar rechts moest sturen’). Voor het oplossen van dergelijke problemen kan de klant dan, tandenknarsend, opnieuw alleen bij dezelfde leverancier terecht.

Vendor lock-in zorgt voor veel wantrouwen in met name de IT, waar een ongekend hoog percentage projecten de eindstreep nooit haalt. Veel afnemers hebben het gevoel dat leveranciers nauwelijks moeite doen om het project tot een goed einde te brengen, omdat ze weten dat de klant toch nergens heen kan en ze zich op die manier voor lange tijd van inkomen verzekeren. Maar het komt voor in alle takken van industrie; denk aan iPhone-afnemers die gedwongen zijn een abonnement af te sluiten bij een provider die niet noodzakelijkerwijs de beste service levert, of de Nespresso koffie-automaat die alleen werkt met koffiekuipjes van hetzelfde merk.

Gevolgen

Vendor lock-in is (in de IT) één van de redenen voor de groeiende belangstelling voor open source software, die in principe veel meer mogelijkheden biedt om in geval van nood over te stappen naar een andere leverancier, die met dezelfde open broncode overweg kan.

Een ander verschijnsel dat als gevolg van vaak voorkomende en soms onvermijdelijke vendor lock-in opgang vindt, is technology escrow, waarbij leverancier en afnemer een overeenkomst met een derde partij sluiten om de broncode en andere essentiële informatie op te nemen in een afgeschermde account, waar de afnemer onder strikte voorwaarden (zoals bijvoorbeeld faillissement bij of contractbreuk door de leverancier) over kan beschikken.

Ook stimuleert vendor lock-in de roep om open standaarden. Het aanvankelijke debacle rond Bluetooth, waarbij jarenlang allerlei fabrikanten hun eigen, niet onderling uitwisselbare variant op deze draadloze technologie begonnen te leveren, maakt duidelijk dat de meeste leveranciers niet vrijwillig afstand zullen doen van de middelen die ze hebben om hun eigen marktpositie te beschermen. Ze kunnen het klaarblijkelijk niet laten hun producten zo in elkaar te zetten dat de de meeste winst exclusief terugvloeit in de eigen kassa, zelfs als de klant daar uiteindelijk de dupe van wordt.